Interpretatiekwesties: feiten of perceptie

15-06-2021

11.45

Online

The Epistemology of Textual Interpretation

W.T.C. Bisschop

prof.dr. R. van Woudenberg, prof.dr. G. van den Brink

Faculteit der Geesteswetenschappen

Wijsbegeerte

Promotie

Kunnen onze tekst interpretatieve overtuigingen een vorm van kennis zijn of waarheidsgetrouw begrip? Dat was de hoofdvraag van Wout Bisschop voor zijn promotieonderzoek. Tekstinterpretatie is cruciaal voor ons begrip van wetten, heilige teksten, politieke verklaringen, ministerraadsnotulen, wetenschappelijke artikelen, brieven, gedichten, enzovoorts. Veel meningsverschillen draaien om interpretatieve vragen. 

Bisschop: “Dit werpt vragen op als ‘zijn sommige interpretaties beter dan andere, of zijn alle interpretaties gelijk?’ ‘Kunnen kwesties van interpretatie tot wetenschappelijk verantwoorde beweringen leiden, of is tekstinterpretatie per definitie ‘softer’ dan natuurwetenschappelijk onderzoek?’. We horen vaak dat ons ‘perspectief’ mede bepaald wat we denken en geloven. Kunnen we dan eigenlijk wel begrijpen wat een auteur met een tekst bedoelde? Kunnen lezers recht of onrecht doen aan een auteur?”

Tekstinterpretatie onder de loep
Deze vragen zijn van belang in allerlei situaties, en raken ook aan discussies over de status en waarde van de geesteswetenschappen, die zich vaak met tekstinterpretatie bezighouden. Bisschop: “Mijn onderzoek gaat in op fundamentele vragen over tekstinterpretatie, zoals die aan de orde kunnen komen in de filosofie, de theologie, het recht, de literatuurwetenschappen, de politiek, enzovoorts.”

De vragen in het onderzoek van Bisschop zijn dan ook interessant vanuit het perspectief van de samenleving: (1) gaat het bij het lezen van heilige teksten om waarheid, of is de ene interpretatie niet ‘beter’ dan de andere? (2) kan de betekenis van een tekst door de tijd heen veranderen? (3) Is het aan een rechter om te bepalen welke interpretatie 'correct' is? (4) Welke consequenties heeft het als we zeggen dat wij allemaal denken en lezen 'vanuit een bepaald perspectief', 'door een gekleurde bril'; impliceert dat een vorm van relativisme of subjectivisme? Zijn alle perspectieven gelijk? (5) Zijn de natuurwetenschappelijke methode en de geesteswetenschappelijke methode (van tekstinterpretatie) radicaal verschillend, of komen ze op hetzelfde neer? “Onderzoekers in de Geesteswetenschappen zijn vaak bezig met tekstinterpretatie, maar dat wordt vaak gezien als een minder serieuze, meer softere activiteit dan de ‘harde’ natuurwetenschappen. Mijn onderzoek laat zien dat wat betreft de kennistheorie er eigenlijk niet zoveel verschillen zijn”, aldus Bisschop. Interpretatieve overtuigingen kunnen in principe voldoen aan de voorwaarden die we stellen aan overtuigingen om een vorm van kennis of begrip te zijn. Allerlei bezwaren die daar tegenin gebracht zijn, blijken geen stand te houden.

Meer informatie over het proefschrift

Livestream: https://www.youtube.com/channel/UCnN8TaVYe83472ewz9CH9HA