Je weet het, maar begrijp je het ook?

VU-hoogleraar Henk de Regt publiceert nieuw boek over het begrijpen van wetenschap

30-11-2017 | 9:13

Wat is ‘begrijpen’? Dat is de hoofdvraag die VU-hoogleraar Henk de Regt (wetenschapsfilosofie) stelt in zijn nieuwe boek ‘Understanding Scientific Understanding’. Een belangrijk doel van wetenschap is het begrijpen van de wereld om ons heen. Dit begrip is van groot belang voor onze hedendaagse samenleving, maar is niet gemakkelijk te bereiken. Tegenwoordig wordt zelfs betwist dat wetenschap een bron van kennis en begrip is. Henk de Regt: “Denk aan president Trump, die de bewezen klimaatverandering ontkent, of aan de vele niet-wetenschappelijke theorieën die op het internet circuleren. Om begrip voor wetenschap te kweken moeten we eerst weten wat wetenschappelijk begrijpen is. En dat is méér dan kennis. Begrijpen is een vaardigheid.”

Tot voor kort werd door wetenschapsfilosofen weinig aandacht besteed aan de vraag wat begrijpen is. De meeste filosofen zagen begrip als slechts een psychologisch verschijnsel, een subjectief bijproduct van een objectieve wetenschappelijke verklaring. Wetenschapsfilosoof Henk de Regt stelt in zijn nieuwe boek het wetenschappelijk begrijpen juist centraal.

HenkdeRegt_TekstBegrijpen is meer dan weten
De kern in De Regts theorie over wetenschappelijk begrip is het idee dat begrijpen meer is dan het vergaren van kennis. Begrip heeft te maken met vaardigheden, met het kunnen gebruiken van kennis. De kwantumtheorie wordt vaak als onbegrijpelijk afgeschilderd, maar de kwantumfysica is veel meer dan een verzameling feitjes. Ook al is de kwantumtheorie in strijd met onze intuïties, is zij begrijpelijk voor fysici die de vaardigheid hebben om er verschijnselen mee te verklaren en voorspellen. De Regt: “Ook de klimaatwetenschap is niet alleen maar een verzameling feiten die je naar believen in kunt ruilen voor alternatieve feiten. Wetenschappelijk begrip van het klimaat vereist een theorie die je kunt gebruiken voor verklaringen en voorspellingen. Wetenschap geeft geen zekerheid, maar het is gevaarlijk om – zoals Trump doet – het moeizaam verkregen wetenschappelijk begrip zomaar aan de kant te zetten. Een probleem ontkennen omdat je het niet begrijpt, kan grote gevolgen hebben. Om het klimaatprobleem op te lossen is niet alleen meer kennis maar vooral ook meer begrip nodig.”

HenkdeRegt_PortretBegrip en wetenschapsontwikkeling
Het boek is een filosofische studie, maar bevat tevens gedetailleerde analyses van episoden uit de wetenschapsgeschiedenis. De Regt onderzoekt de opvattingen van natuurwetenschappers over het bereiken van begrip en analyseert hun rol in de ontwikkeling van wetenschap. De Regt: “In het boek presenteer ik een filosofische theorie over wetenschappelijk begrip, die beschrijft en verklaart hoe criteria voor begrip in de loop van de geschiedenis kunnen veranderen. Ik werd hierbij onder andere geïnspireerd door inzichten van beroemde natuurkundigen zoals Nobelprijswinnaars Erwin Schrödinger en Richard Feynman en Werner Heisenberg , de grondlegger van de kwantummechanica.”

empty Understanding Scientific Understanding is uitgegeven door de Oxford University Press en is nu verkrijgbaar