Nooit meer FoMO dankzij filosofie

Heb jij last van Fear of Missing Out? Lees dan het boek van VU-alumnus Max van den Broek

19-07-2018 | 11:48

Heb jij last van Fear of Missing Out? De enveloppenparadox helpt je ervan af. Stoppen met roken lukt eindelijk met de leugenaarsparadox. Max van den Broek deed aan de VU twee bachelors: Filosofie en Gezondheid en leven. In zijn boekje Alledaagse paradoxen helpt hij je je leefstijl te verbeteren met filosofie. In dit artikel geven we een inkijkje.

Filosofen bedenken problemen en lossen ze ook weer op. Als dat laatste niet lukt, heb je een filosofische paradox. Bijvoorbeeld de leugenaarsparadox:

Deze zin is onwaar.

Als de zin waar is, is hij ook onwaar.  Zo kun je redeneren in een vicieuze cirkel: je komt er nooit uit. Een ontevreden roker kampt met de leugenaarsparadox. Als hij rookt, wil hij niet roken. Als hij niet rookt, wil hij wél roken. Hij wil dus steeds het tegenovergestelde van wat hij doet. Het is verhelderend om te beseffen dat je moet kiezen tussen onwillig roken of onwillig niet-roken. Luchtig schrijft Van den Broek in Alledaagse paradoxen: ‘Aangezien beide keuzes onze verlangens onbevredigd laten, kunnen we onze keuze gemakkelijk laten afhangen van onze gezondheid of onze portemonnee.’

Bij Fear of Missing Out (FoMO) kan de enveloppenparadox helpen:

Je doet mee aan een spelshow. Je moet kiezen tussen twee enveloppen met geld, het enige wat je weet is dat de ene envelop dubbel zo veel geld bevat als de andere. Je kiest er een: er zit 20 euro in. Dan krijg je het aanbod om van envelop te wisselen. Wil je dat?

Max van den Broek TekstErgens tussen best gezellig en episch
Als het goed is, wil je wisselen. De andere envelop bevat óf 10 euro – dan verlies je dus weer 10 euro – of 40 euro, dan win je 20 euro. Je kunt meer winnen dan verliezen, dus wil je wisselen. Een FoMO-lijder weet niet welke van de twee feestjes vanavond het leukste wordt. Hij kiest een feestje en ook als het leuk is, komt hij in verleiding alsnog van feestje te wisselen. ‘Het andere feestje zal tussen best gezellig en episch zijn’, schrijft Van den Broek.

Van den Broek (links op foto) komt met een praktische oplossing. Als je geen idee hebt welk feestje het leukst wordt, moet je daarover meer informatie inwinnen. Via social media? De auteur stuit op de ‘eigenaardige waarneming dat jongeren meer FoMO hebben, maar juist meer social media gebruiken.’ Die lijken een goede bron van informatie,  maar aan berichten op social media kleeft juist een hoop onzekerheid. Is het wel echt zo leuk als een bericht voorspiegelt? Je moet er juist verre van blijven, iemand opbellen die op het andere feestje is en dan goed doorvragen. Maar Van den Broek besluit: ‘Het beste is om je helemaal niet met het andere feestje bezig te houden. Wees tevreden met die 20 euro uit de eerste envelop, die je gratis en voor niets hebt gekregen. Mobieltje uit en lekker plezier maken op het feestje waar je wel bent.’

Zo blijf je eeuwig wisselen
Nu is de enveloppenparadox van hierboven eigenlijk geen echte paradox. Je kunt gewoon beredeneren dat je van envelop moet wisselen. Maar wat als je de envelop niet open maakt en dan het aanbod krijgt om te wisselen? Je kunt dat het beste wel doen – je kunt daarmee meer winnen dan verliezen. Maar na het wisselen krijg je wéér het aanbod om te wisselen, voordat je de inhoud hebt gezien. Enzovoort. Zo blijf je eeuwig wisselen.

Deze situatie zie je terug in knipperlichtrelaties, of in mensen die steeds twijfelen of het gras elders groener is. Zoek ik een andere baan of niet… Eén oplossing voor de enveloppenparadox is de stoïcijnse. Je gaat ervan uit dat er in de ene envelop 0 euro zit. De helft en het dubbele is dan ook 0. Handig, maar niet zo leuk. Je kunt ook het tegenovergestelde doen: uitgaan van een oneindig aantal euro’s in de ene envelop. Half en dubbel oneindig is ook oneindig, dicteert de wiskunde. Deze optimistische benadering leert je dat allebei de keuzes goed zijn.

Cover Max van den Broek TekstAfvallen met de gifparadox
Van den Broek is na een langdurige haat-liefdeverhouding met alcohol volledig gestopt met drinken, in de wetenschap dat als hij zichzelf één biertje toestaat, hij er daarna nog eentje doet, en dan nog eentje enzovoort. Dat stoppen lukte met de soritesparadox. Afvallen doe je met de gifparadox. Meer sporten, stoppen met utstelgedrag:  zo zijn er dertien compacte hoofdstukken. Of je met filosofische paradoxen écht snel en eenvoudig van je slechte gewoonten afkomt of niet, het is verfrissend om filosofie op deze manier toegepast te zien. De oplossingen van Van den Broek zetten je op zijn minst… aan het denken.

Alledaagse paradoxen | Max van den Broek | ISVW Uitgevers | Mei 2018 | € 12,50 | 96 pagina’s


> Max van den Broek adviseert herhaaldelijk goede voornemens geheim te houden. Hoogleraar preventie en volksgezondheid Ingrid Steenhuis adviseert het tegengestelde in het artikel Gezonder gaan leven? Pas op voor saboteurs in VU Magazine.